Biohelden: hieronder vind je een aantal portretten van onze biologische helden!




"De zoete inval"


Haaren, in Brabant, tussen Den Bosch en Tilburg. Hier vind je zandwegen, bossen en ook de diepzwarte esgronden van de Belverse Akkers. Een groot gebied waar al sinds de Romeinse tijd landbouw wordt beoefend. 
Aan de rand van het dorp ligt een tuinderij, die al bestaat sinds 1981 en sinds de oprichting biologisch is. Daarnaast is deze tuinderij ook ÚÚn van de eerste zorgtuinderijen in Nederland.
De huidige gelukkige eigenaars zijn Bart en DaniŰlla. 
We bezoeken de tuinderij vroeg in het seizoen als de bomen vol bloesem staan en de akkers nog grotendeels leeg zijn. De zon schijnt en de opvallende ronde vormgeving en beschutte ligging geven de tuinderij een zacht en vriendelijk karakter.
Er staat ook een bijzondere oude houten kas waar zelfs een vruchtenboom in groeit.
 

Groente en fruit van een zwarte bodem

Bart vertelt met enthousiasme over de meer dan 80 soorten biologische groenten, fruit, kruiden en zelfs eetbare bloemen die gedurende het seizoen op de zwarte akkers geteeld worden. Dat variatie belangrijker is dan de opbrengst per vierkante meter. Over waarom bodemvruchtbaarheid zo belangrijk is voor de smaak. Over het volgen van de seizoenen en het zo laag mogelijk houden van de ecologische footprint door alle in- en verkoop regionaal te houden. Duurzaamheid is meer dan alleen biologisch.
“Met biologisch telen zorgen we goed voor de omgeving en voor de mens, daar komt het op neer”
We lopen door de sfeervolle oude kas en zien vernuftige moderne apparaten waaruit blijkt dat er goed wordt nagedacht over een optimale bedrijfsvoering.
 

Zorgtuinderij en meer

De tuinderij is tevens zorgtuinderij en biedt mensen met psychiatrische problemen een zinvolle en helende dagbesteding. Er lopen ook maatschappelijk werkers rond. Bovendien is er een winkel en worden er rondleidingen en kookworkshops georganiseerd. Daardoor is er ook veel sociale activiteit. 
EÚn van de leukste aspecten van de tuinderij vindt Bart. “We werken hier als een grote familie, het is heel sociaal, soms net de zoete inval" 
 

Nog even over SKAL.

Net als de meeste andere biologische bedrijven is hij erg tevreden over de certificering.
De controle gaat soepel en probleemloos. Het concept is sterk en geeft de consumenten een unieke garantie van biologische kwaliteit. 
 

Raapsteeltjes

Je favoriete gewas? Bart denkt na. Hij houdt van al zijn groenten. Raapsteeltjes dan toch. Ze groeien snel en gemakkelijk, zien er er prachtig uit en smaken heerlijk. Een onterecht vergeten groente.
Nog een laatste vraag voordat we vertrekken. Wat vind je het mooiste moment van de dag?
Nu is Bart sneller. "Het mooiste is om 'ochtends vroeg in de zomer, voordat het warm wordt, driehonderd kroppen sla te oogsten. De stilte en het zachte licht van de ochtend samen met de frisheid van de groente."
Zo vers als het maar kan. 
 
Een bijzondere tuinderij, qua vorm, qua inhoud en nog veel meer.
 
 


"Als de geiten gelukkig zijn, zijn wij dat ook"

In Stroe, op de rand van de Veluwe, verborgen tussen de bomen staat een mooie middeleeuwse boerderij. En daarnaast een stal, met veel daglicht en en een openstaande deur naar de groene weilanden erachter. In de stal zo’n negentig witte Stroese dames. Vrolijke eigenwijze melkgeiten.
Magda Scholte en Harry van Wenum zijn de boeren. Ze hebben eerst andere banen gehad en zijn pas daarna op het ouderlijk bedrijf van Harry met de geitenboerderij gestart (het subtiel Amsterdamse accent van Magda verraadt haar afkomst). 
 

Dier -en omgevingsvriendelijke kleinschaligheid, daar gaat het om.

‘De kudde staat centraal’ zegt Magda. “We willen alleen produceren als de dieren optimaal kunnen leven’ ‘Alles in dienst van de geit’
Ze gaat nog een stap verder. ‘Als de kudde gelukkig is, zijn wij dat ook. En omgekeerd.’
De rauwe geitenmelk wordt door kaasmaakster Magda omgetoverd tot de lekkerste geitenkazen die ze verkopen op de biologische markt in Utrecht en aan diverse restaurants en speciaalzaken. 
We hebben het over zogenaamde dubbeldoeldieren, want ook het vlees van de geiten die geen melk meer geven wordt verkocht op de markt.
 

Groeien - niet groter maar groener 

Door de kleinschaligheid (‘we hebben nu 90 geiten, maar het mogen er ook 80 zijn’), zijn de dieren verzekerd van een optimaal leven, kan het ritme van van de natuur gevolgd worden en wordt de omgeving niet belast.
Gezonde geiten geven de beste melk, dus wordt er geen antibiotica gebruikt, maar kruidenmengsels. Een vitale kudde heeft ook veel ruimte nodig, daarom is het belangrijk dat er telkens een schone weide beschikbaar is.
Harry vertelt over het jarenlange experimenteren om over te stappen van de gebruikelijke poedermelk voor lammeren naar het laten drinken bij de moeder. Uiteindelijk is dat gelukt en is de kudde niet alleen veel gezonder maar ook stabieler en harmonischer geworden.
Het bedrijf blijft zich ontwikkelen om zo de kringlopen te sluiten.

In de kaasmakerij laat Magda trots zien hoe mooi de kazen erbij liggen. Harry voorziet ze van een band met het rode Stroese Dame geitenlogo. Er hangen handgeschreven briefjes bij met data. ‘Dat vind ik zo leuk, die briefjes’ zegt Magda.
‘Ik ben allereerst trots op mijn man en dan op onze kleinschaligheid.’
SKAL zou ook die kleinschaligheid meer moeten promoten volgens Harry en Magda. Want juist dan kunnen de beste resultaten voor mens, dier en milieu bereikt worden. Afgezien daarvan zijn ze blij met hun certificering. SKAL staat ergens voor. Betrouwbaarheid en kwaliteit. Dat willen onze klanten. 

Grazen

Voor de foto’s moeten de geiten naar buiten. Eigenlijk hebben ze daar geen zin in als het regent, zegt Harry, maar het valt mee en al snel komt er een vrolijk mekkerende kudde door het weiland aangelopen, op weg naar een smeu´ge strook weide met fris gras en lentebloemen.
De geiten zijn speels en grazen gretig, ze mekkeren naar de ezel in het weiland ernaast (die vriendelijk terugbalkt), knagen wat aan onze jassen en besluiten opeens dat het wel weer genoeg geweest is, zo in de regen. Tijd om terug te gaan. Een lange, opmerkelijk ordelijke rij beweegt zich richting stal. Ondertussen pikken sommige, staand op hun achterpoten nog wat groene blaadjes van de bomen.
De kudde is duidelijk gelukkig.



"Alles draait om smaak, smaak, smaak"

 

Een regenachtige lentedag in Lunteren. Groener en sappiger kunnen weilanden er niet uitzien.
Aan de Postweg ligt een koeienboerderij, befaamd vanwege de lekkerste Jerseykaas ter wereld.
De boerderij is bijna honderd jaar oud - een waar familiebedrijf - en heeft alle aspecten van de melkveehouderij doorgemaakt. Mechanisatie, schaalvergroting, kunstmest.
Sinds 1991 is het een biologisch bedrijf en richtte boer Jan-Dirk zich meer en meer op een speciaal kwaliteitsproduct. De inmiddels befaamde kaas.

Als we binnenstappen treffen we broer en zus Peter en Anne Marie van de Voort bij een grote rvs kuip, bezig om wei en wrongel van elkaar te scheiden.
We gaan eerst koffiedrinken. Uiteraard met eigen melk. En kruidkoek met verse boter.
Aan de keukentafel zit een groep enthousiaste, vrolijke mensen die duidelijk van hun bedrijf houden. 
 

Herkauwpauze

Na de koffiepauze gaan we gaan het weiland in met Jan-Dirk en zijn zoon Peter. De koeien staan een stuk verderop, rustig bij elkaar. Zij hebben ook net pauze genomen. Geen koffie, maar herkauwen. Rustig staan ze bij elkaar onder de bomen aan de rand van het weiland.
Vader en zoon vertellen boeiend over hun bedrijf. Over klaver en kruiden die groeien tussen het gras. Natuurlijke medicijnen voor de koeien, die zelf weten wanneer ze wat het beste kunnen eten, waardoor kunstmest en antibiotica overbodig zijn geworden.
En over de 90 Jersey-koeien zelf uiteraard. Ze ogen rank, met een mooie bruine vacht en een slimme speelse blik in de ogen. Dit zijn duidelijk dieren die het goed naar hun zin hebben.
Ze hebben ook hun hoorns. Dat is bijzonder. Niet alleen diervriendelijker, maar ook functioneel.
Dankzij hun hoorns kunnen de koeien beter omgaan met de wisselingen van gras en weer en dat proef je weer in de kaas, die alleen van rauwe onbewerkte melk, biologisch stremsel en ongeraffineerd zeezout gemaakt wordt.
 

Smaak 

Voor de boeren van deze boerderij draait alles om de smaak. Biologische productie is geen garantie voor kwaliteit, maar wel essentieel. Het gaat om smaak, smaak, smaak.
Het is mooi om te zien dat die smaak bereikt wordt door relatieve kleinschaligheid (“we hoeven niet groter te worden, alleen beter”) de meest pure basiselementen direct uit de natuur, een diervriendelijke omgeving en een enorme gedrevenheid.
De kaas wint regelmatig internationale prijzen, maar dat is geen reden om op de lauweren te rusten. Naast de normale bedrijfsvoering - er worden 32 kazen per 2 dagen gemaakt - zoeken de boeren doorlopend naar mogelijkheden tot verbetering. Op een bijna wetenschappelijke manier, maar tegelijkertijd dicht bij de natuur.
“Niet teveel nadenken, gewoon luisteren naar wat kaas, koe en de natuur je vertellen” zegt Jan-Dirk. Het klinkt eenvoudig, maar juist dat luisteren is de grote kunst.

 

SKAL

Terug bij de boerderij praten we nog even door over de zakelijke kant. Dankzij de SKAL certificering groeit de afzetmarkt en wordt er een eerlijke prijs voor de kaas betaald. Soms verloopt de controle een beetje bureaucratisch, maar het is de moeite meer dan waard.
Tenslotte lopen we door een bijna serene rijpingsruimte langs de hoge houten stellingen waar de kazen liggen te rijpen. In leeftijd variŰrend van Pril (2-3 maanden) tot Pracht (18 maanden) De beste kazen worden het oudste - eigenlijk net als met wijn. 
De kwaliteit kan je horen door op de kaas te tikken.  Als je er verstand van hebt tenminste.
Dat hebben ze hier wel. 

 



"Alles werkt samen"

Op een van de warmste dagen van het jaar, vertrekken we naar een biologische boerderij in het plaatsje Duiven, vlakbij Arnhem. Als we langs kantoorpanden rijden geeft de routeplanner aan dat we over twee minuten onze bestemming bereiken. Ongeloofwaardig maar waar. We slaan een klein weggetje in en ineens hebben we het idee met vakantie te zijn. Een boerderij van een paar honderd jaar oud, een stuk land met rijen bospeen, paksoi en bietjes. Een oude rode tractor, een prachtige kas. Nadat we begroet zijn door de poezen en de kraaiende haan, loopt eigenaar Matthias Crum ons tegemoet.  We voelen ons meteen welkom.
 

Gewoonste zaak van de wereld

Als kind wist Matthias al dat hij boer wilde worden. Hij hielp zijn vader in de moestuin en speelde in het natuurgebied bij hem om de hoek.
Hij heeft van huis uit meegekregen dat natuur veelzijdig is en die veelzijdigheid streeft hij ook na op zijn boerderij.
Biologisch boeren is voor hem de gewoonste zaak van de wereld. 
 

Paradijs

Matthias en zijn partner Eline wonen samen met hun drie kinderen in een klein paradijs. De jonge ondernemers leerden elkaar kennen tijdens hun studie aan een opleidingsinstituut voor biologische landbouw. 
Een paar jaar geleden namen zij deze biologische boerderij over. Naast twee vaste medewerkers helpen stagiaires en vrijwilligers mee op de boerderij. Matthias en Eline delen graag hun kennis met de mensen die dagelijks komen helpen. En het brengt ook veel gezelligheid, want veel tijd om het erf af te komen hebben ze niet.
 

Ecosysteem

We wandelen langs de aardbeien, boer Christoffel legt voorzichtig stro onder de plantjes. Boerin Eline en boer Eddy wieden in alle rust het onkruid tussen de snijbiet. 
Matthias vertelt verder: ‘Alles werkt samen. Als je wilt dat je gewassen en dieren gezond zijn dan zorg je dat je alles wat daar voor nodig is ook hebt. De koeienmest van onze kleine kudde gebruiken we op het land. In de winter eten ze het hooi dat we zelf hebben geoogst. 
De restjes van de groenteteelt zijn voor de varkens. Onze eigen bijen zorgen voor de bestuiving van de gewassen.
Toen we een rupsenplaag hadden hebben we 30 vogelhuisjes opgehangen. De koolmeesjes bestrijden nu de rupsen. Zo zorgen we voor een gezond ecosysteem.’
 
Deze middag oogst Matthias de sla. Hij snijdt de sla krop voor krop, wast ze voorzichtig en zet ze in de koeling. 
De groente is te koop in groentepakketten, in winkels in de buurt en in hun eigen boerderijwinkel. 
 

SKAL

‘Voor consumenten is het belangrijk om te weten dat onze producten door Skal biologisch gecertificeerd zijn. Het schept vertrouwen. Door de strenge controle ga ik niet anders boeren. Toch ben ik elk jaar heel tevreden en trots als we het bio-certificaat krijgen’.
We lopen nog even met Matthias mee naar de varkens. Ze hebben het net als wij tropisch warm. De waterkraan wordt opengedraaid en even later wroeten de varkens met hun snuiten in een modderpoel. Matthias kiepert ook nog een grote kruiwagen groenteafval leeg. Tevreden vreten ze bieten, koolraap en andijvie.
 
Het is tijd voor pauze. Aan de lange houten tafel onder de fruitboom drinken we, heel tevreden, koffie. 

Bekijk hier het fimpje van deze boerderij!